آنژیوکت چیست ؟ راهنمایی کامل انواع ، سایز ، رنگ بندی و کاربرد آنژیوکت

آنژیوکت چیست و چرا سایز آن اهمیت دارد؟

اگر تا به حال در بیمارستان یا درمانگاه با تزریق سرم مواجه شده باشید، احتمالاً آنژیوکت را دیده‌اید؛ وسیله‌ای کوچک اما بسیار مهم که امکان ایجاد یک مسیر وریدی برای تجویز دارو و مایعات را فراهم می‌کند.

آنژیوکت یا Peripheral IV Catheter یک کاتتر وریدی محیطی است که با کمک یک سوزن راهنما وارد رگ می‌شود. پس از قرارگیری مناسب، سوزن خارج شده و کاتتر انعطاف‌پذیر در مسیر ورید باقی می‌ماند.

اما نکته مهم اینجاست:

همه آنژیوکت‌ها یکسان نیستند.

آنژیوکت‌ها در سایزهای مختلف، طول‌های متفاوت و طراحی‌های گوناگون تولید می‌شوند و انتخاب آن‌ها باید بر اساس شرایط بیمار و نوع درمان انجام شود. راهنماهای بالینی نیز تأکید می‌کنند که باید کوچک‌ترین سایزی انتخاب شود که نیاز درمانی موردنظر را به‌خوبی تأمین کند.

آنژیوکت چه کاربردی دارد؟

مهم‌ترین کاربرد آنژیوکت ایجاد دسترسی وریدی محیطی است.

از این مسیر می‌توان، بسته به نوع درمان و نظر کادر درمان، برای مواردی مانند موارد زیر استفاده کرد:

تزریق داروهای وریدی
تجویز سرم و مایعات
دریافت برخی فرآورده‌های خونی
ایجاد دسترسی وریدی در اورژانس
استفاده در برخی اقدامات جراحی
تجویز درمان‌های کوتاه‌مدت وریدی

بنابراین آنژیوکت فقط یک «سرسوزن برای سرم» نیست؛ بلکه یک کاتتر وریدی است که برای ایجاد مسیر دسترسی به رگ طراحی شده است.

تفاوت آنژیوکت با سرسوزن چیست؟

این یکی از سوالات رایج هنگام خرید تجهیزات پزشکی است.

سرسوزن وسیله‌ای است که برای تزریق استفاده می‌شود و خودِ سوزن فلزی در زمان تزریق وارد بدن می‌شود.

اما در آنژیوکت، سوزن نقش راهنما دارد. پس از ورود مناسب به رگ، سوزن خارج شده و کاتتر انعطاف‌پذیر در رگ باقی می‌ماند.

به همین دلیل ساختار و کاربرد این دو محصول یکسان نیست.

سایز آنژیوکت یعنی چه؟

روی بسته‌بندی آنژیوکت معمولاً عبارتی مانند:

14G، 16G، 18G، 20G، 22G یا 24G

دیده می‌شود.

حرف G مخفف Gauge است.

و اینجا یک نکته بسیار مهم وجود دارد:

هرچه عدد Gauge کوچک‌تر باشد، قطر خارجی کاتتر بزرگ‌تر است.

یعنی:

18G از 20G ضخیم‌تر است.
20G از 22G ضخیم‌تر است.
22G از 24G ضخیم‌تر است.

این موضوع برخلاف چیزی است که ممکن است در نگاه اول تصور کنید.

استاندارد ISO 10555-5 نیز سایزهای Gauge را در ارتباط با قطر خارجی اسمی کاتتر تعریف می‌کند.

رنگ‌بندی آنژیوکت چیست؟

رنگ‌بندی آنژیوکت یکی از سریع‌ترین روش‌ها برای تشخیص سایز آن است.

در استاندارد مربوط به کاتترهای وریدی محیطی، رنگ کاتتر برای نشان‌دادن قطر خارجی اسمی آن به کار می‌رود.

رنگ‌بندی آنژیوکت چیست؟

رنگ‌بندی آنژیوکت یکی از سریع‌ترین روش‌ها برای تشخیص سایز آن است.

در استاندارد مربوط به کاتترهای وریدی محیطی، رنگ کاتتر برای نشان‌دادن قطر خارجی اسمی آن به کار می‌رود.

جدول رنگ بندی آنژیوکت

سایز	رنگ	قطر خارجی اسمی
14G	نارنجی	mm2.2 -1.9
16G	خاکستری	mm1.8-1.6
17G	سفید	mm1.5-1.4
18G	سبز	mm1.3-1.2
20G	صورتی	mm1.1-1.0
22G	آبی تیره	mm0.9-0.8
24G	زرد	mm0.7
26G	بنفش	mm0.6

 

 

کاربرد هر سایز آنژیوکت چیست؟

حالا می‌رسیم به قسمت کاربردی مقاله؛ یعنی اینکه هر سایز آنژیوکت معمولاً برای چه شرایطی انتخاب می‌شود؟

آنژیوکت 24G زرد

24G یکی از سایزهای ظریف آنژیوکت است و قطر خارجی کمتری نسبت به سایزهای 20G یا 18G دارد.

این سایز می‌تواند در شرایطی که رگ کوچک یا شکننده است مورد توجه قرار گیرد و در برخی گروه‌های سنی مانند نوزادان و کودکان نیز سایزهای کوچک‌تر کاربرد بیشتری دارند.

رنگ: زرد
سایز: 24G

آنژیوکت 22G آبی

22G یکی از سایزهای پرکاربرد برای دسترسی وریدی محیطی است.

در شرایطی که به کاتتر ظریف‌تری نیاز باشد، می‌تواند گزینه مناسبی باشد؛ انتخاب نهایی به وضعیت رگ و نوع درمان بستگی دارد.

رنگ: آبی
سایز: 22G

آنژیوکت 20G صورتی

20G یکی از شناخته‌شده‌ترین سایزهای آنژیوکت است و در بسیاری از درمان‌های معمول وریدی در بزرگسالان استفاده می‌شود.

برای همین، وقتی در محیط درمانی از «آنژیوکت صورتی» صحبت می‌شود، معمولاً منظور 20G است.

رنگ: صورتی
سایز: 20G

راهنماهای بالینی، سایزهای 20 تا 24G را برای بسیاری از درمان‌های انفوزیونی معمول مطرح می‌کنند.

آنژیوکت 18G سبز

18G قطر بیشتری نسبت به 20G دارد و در شرایطی که جریان بیشتری موردنیاز باشد می‌تواند انتخاب شود.

این سایز در برخی کاربردهای بیمارستانی، جراحی و تجویز خون و مایعات کاربرد دارد.

رنگ: سبز
سایز: 18G

آنژیوکت 16G خاکستری

16G از سایزهای بزرگ‌تر کاتتر وریدی محیطی محسوب می‌شود.

در شرایطی که تجویز سریع‌تر حجم بیشتری از مایعات موردنیاز باشد، ممکن است سایزهای بزرگ‌تر مانند 16G تا 20G در نظر گرفته شوند.

رنگ: خاکستری
سایز: 16G

آنژیوکت 14G نارنجی

14G یکی از سایزهای بزرگ آنژیوکت است و قطر خارجی آن از سایزهای 16G و 18G بیشتر است.

در شرایطی که دسترسی وریدی با جریان بالا اهمیت داشته باشد، سایزهای بزرگ‌تر می‌توانند مورد استفاده قرار گیرند. انتخاب آن باید بر اساس شرایط بیمار و نیاز درمانی انجام شود.

رنگ: نارنجی
سایز: 14G

آیا آنژیوکت بزرگ‌تر بهتر است؟

خیر. این یک تصور اشتباه است.

انتخاب آنژیوکت نباید بر اساس این باشد که «هرچه بزرگ‌تر، بهتر».

قاعده مهم در انتخاب کاتتر این است که کوچک‌ترین سایزی انتخاب شود که بتواند نیاز درمانی موردنظر را تأمین کند. این کار می‌تواند به کاهش آسیب غیرضروری به رگ کمک کند.

برای مثال، در بسیاری از انفوزیون‌های معمول، سایزهای 20 تا 24G مطرح هستند؛ در حالی که برای جایگزینی سریع حجم در شرایط خاص ممکن است سایزهای بزرگ‌تر مورد نیاز باشند.

پس:

نیاز درمانی + وضعیت رگ + شرایط بیمار = انتخاب سایز مناسب

طول آنژیوکت چه اهمیتی دارد؟

فقط Gauge نیست که اهمیت دارد.

آنژیوکت‌ها در طول‌های مختلف نیز تولید می‌شوند و طول مناسب به محل دسترسی و نوع کاربرد بستگی دارد.

برای همین هنگام خرید، بهتر است مشخصات محصول را فقط با عبارتی مانند «آنژیوکت 20» ثبت نکنید.

بهتر است مشخصات کامل شامل موارد زیر باشد:

• Gauge
• رنگ
• طول کاتتر
• نوع آنژیوکت
• برند
• استریل بودن
• ویژگی ایمنی
• نوع اتصال

برای نمونه، برخی محصولات تجاری 20G با طول 32 میلی‌متر و 18G با طول 45 میلی‌متر عرضه می‌شوند؛ بنابراین Gauge به‌تنهایی مشخصات کامل محصول نیست.

آنژیوکت ایمن چیست؟

برخی مدل‌های جدیدتر دارای مکانیزم محافظت در برابر آسیب ناشی از سوزن هستند.

این ویژگی به‌خصوص در محیط‌هایی که کارکنان درمانی به‌طور مداوم با کاتتر و سوزن سروکار دارند، اهمیت دارد.

استاندارد مربوط به کاتترهای وریدی محیطی نیز وجود ویژگی‌هایی مانند باله، پورت تزریق و تجهیزات محافظت در برابر آسیب ناشی از سوزن را به‌عنوان ویژگی‌های طراحی احتمالی محصول در نظر می‌گیرد.

هنگام خرید آنژیوکت چه مشخصاتی را بررسی کنیم؟

اگر برای مطب، درمانگاه، بیمارستان یا فروشگاه تجهیزات پزشکی قصد خرید دارید، این موارد را بررسی کنید:

۱. سایز Gauge

مثلاً 18G، 20G، 22G یا 24G.

۲. رنگ

برای شناسایی سریع سایز.

۳. طول

بسته به مدل و کاربرد.

۴. استریل بودن

برای محصولات استریل، سلامت بسته‌بندی و تاریخ انقضا بررسی شود.

۵. ویژگی ایمنی

در صورت نیاز، مدل‌های دارای سیستم ایمنی انتخاب شوند.

۶. پورت تزریق

برخی مدل‌ها دارای پورت تزریق جانبی هستند.

۷. نوع اتصال

نوع هاب و اتصال باید با تجهیزات مورد استفاده سازگار باشد.

۸. برند و کیفیت ساخت

کیفیت ساخت، یکنواختی کاتتر و مشخصات فنی تولیدکننده اهمیت دارد.

اشتباهات رایج هنگام انتخاب آنژیوکت

اشتباه اول: فکر کردن به اینکه عدد Gauge بیشتر یعنی کاتتر ضخیم‌تر

کاملاً برعکس است.

24G نازک‌تر از 18G است.

اشتباه دوم: انتخاب سایز فقط بر اساس رنگ

رنگ کمک می‌کند سریع‌تر سایز را تشخیص دهید، اما مشخصات روی بسته‌بندی و اطلاعات سازنده باید ملاک قرار گیرد.

اشتباه سوم: تصور اینکه بزرگ‌ترین سایز همیشه بهترین است

انتخاب سایز باید با نیاز درمانی و وضعیت رگ هماهنگ باشد.

اشتباه چهارم: توجه نکردن به طول کاتتر

دو آنژیوکت با Gauge مشابه می‌توانند طول‌های متفاوتی داشته باشند.

راهنمای سریع رنگ‌بندی آنژیوکت

اگر فقط می‌خواهید رنگ‌ها را سریع به خاطر بسپارید:

زرد → 24G
آبی → 22G
صورتی → 20G
سبز → 18G
خاکستری → 16G
نارنجی → 14G

این شش سایز از کاربردی‌ترین سایزهایی هستند که در معرفی محصولات آنژیوکت می‌توانید روی سایت برجسته کنید. استاندارد ISO برای سایزهای مذکور همین ارتباط رنگ و قطر خارجی را مشخص می‌کند.

جمع‌بندی؛ کدام آنژیوکت را انتخاب کنیم؟

انتخاب آنژیوکت فقط به رنگ آن محدود نمی‌شود. برای انتخاب درست باید Gauge، قطر خارجی، طول، نوع طراحی، ویژگی‌های ایمنی، نوع درمان و وضعیت رگ را در کنار هم در نظر گرفت.

مهم‌ترین نکته این است که کوچک‌ترین سایزی که نیاز درمانی را به‌خوبی پوشش می‌دهد، معمولاً انتخاب مناسب‌تری است؛ در حالی که برای نیاز به جریان سریع‌تر ممکن است کاتترهای با قطر بیشتر انتخاب شوند.

اگر قصد خرید آنژیوکت برای مرکز درمانی یا تهیه تجهیزات مصرفی دارید، بهتر است قبل از انتخاب، مشخصات فنی محصول، سایز و طول موردنیاز را بررسی کنید.

برای مشاهده مدل‌ها و سایزهای موجود، می‌توانید به صفحه محصولات آنژیوکت در سایت مراجعه کنید.